Ăn chay và chế độ nghèo calo có giúp giảm nguy cơ ung thư?

Trong bối cảnh tỷ lệ mắc ung thư ngày càng có xu hướng gia tăng, việc tìm kiếm giải pháp phòng ngừa từ lối sống và chế độ ăn uống nhận được sự quan tâm rất lớn. Liệu một chế độ ăn nghèo chất béo, giàu chất xơ để cắt giảm nhiệt lượng, kết hợp cùng vận động thể lực, tinh thần lạc quan và hít thở không khí trong lành có thực sự giúp giảm nguy cơ ung thư?

Cùng giải mã góc nhìn khoa học và cơ chế tác động của chế độ ăn chay, giảm calo đối với căn bệnh này qua những chia sẻ chuyên sâu dưới đây.

1. Khẩu phần thực dưỡng phòng ngừa ung thư chuẩn y khoa 

Theo Tiến sĩ D. Nori (Chủ nhiệm khoa Ung thư, Bệnh viện New York – Trung tâm Y tế Cornell), một chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư dạ dày, đường ruột và đường hô hấp.

Để thiết lập một khẩu phần ăn phòng bệnh hiệu quả, các chuyên gia khuyên nên tuân thủ các nguyên tắc:

• Ưu tiên thực phẩm từ thực vật: Tăng tỷ lệ các loại hoa quả, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu. Đây là nguồn thực phẩm giàu vitamin, muối khoáng và đặc biệt là chất xơ giúp bảo vệ hệ tiêu hóa.

• Hạn chế chất béo động vật: Chỉ sử dụng một lượng nhỏ thịt, sữa, mỡ với tỷ lệ calo cân đối và luôn duy trì ở mức thấp.

2. Cơ chế làm giảm khối u từ việc nhịn ăn và ăn chay

Việc nhịn ăn có kiểm soát và duy trì chế độ ăn chay đúng cách đã được chứng minh có khả năng làm giảm trọng lượng khối u đáng kể nhờ 3 cơ chế cốt lõi:

Tế bào ung thư kiệt quệ khi thiếu năng lượng

Tế bào ung thư có đặc tính tăng sinh rất nhanh nên chúng đòi hỏi nguồn năng lượng và vật chất dồi dào. Khi nhịn ăn liên tục trong khoảng 10–15 ngày, tế bào ung thư sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt quệ và tử vong do thiếu "nguyên liệu", trong khi các tế bào bình thường vẫn có khả năng cầm cự và thích nghi. Sau giai đoạn này, người bệnh bắt đầu ăn từ từ trở lại từng chút một và chuyển sang duy trì ăn chay định kỳ mỗi mùa một lần.

Thanh lọc tiêu hóa với gạo lứt và muối vừng

Chế độ ăn chay với gạo lứt, muối vừng và rau quả giúp bộ máy tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng, tránh bị nhiễm độc từ các chất thối rữa do tiêu hóa thịt mỡ dư thừa:

• Gạo lứt: Rất giàu chất xơ, có tác dụng tăng cường nhu động ruột, từ đó đẩy nhanh quá trình đào thải chất độc ra khỏi đường tiêu hóa.

• Muối vừng: Vỏ hạt vừng chứa các hợp chất có khả năng chống ung thư. Đặc biệt, phôi hạt vừng sở hữu sức sống mãnh liệt nhất trong các loại hạt, giúp điều chỉnh các hoạt động sống của cơ thể dù chỉ nạp một lượng rất nhỏ.

Cơ chế "Lọc máu tự nhiên" (Theo phương pháp Ohsawa - Nhật Bản)

Khi "đầu vào" sạch và dễ hấp thụ thì "đầu ra" cũng sẽ sạch, không còn tích tụ độc tố. Việc nhịn ăn giúp cơ thể ngưng nạp thêm chất độc hại, kết hợp với cơ chế bài tiết tự điều chỉnh sẽ thúc đẩy nhanh quá trình đào thải chất gây ung thư cũng như các tế bào ung thư đã bị "chết đói" ra ngoài. Chính vì lý do này, các chuyên gia tại Nhật Bản thường khuyến khích ăn chay như một phương pháp hỗ trợ phòng và chữa bệnh hiệu quả.

3. Cơ sở di truyền học: Gen CLK-1 và chế độ ăn giảm calo

Không chỉ dừng lại ở kinh nghiệm thực dưỡng, các nghiên cứu di truyền học hiện đại cũng đưa ra những bằng chứng thuyết phục về lợi ích của chế độ ăn ít năng lượng.

Nghiên cứu của Jonathan J. Ewbank và các cộng sự tại Đại học McGill (Montreal) đã phát hiện ra gen CLK-1 trong các tế bào có nhân. Gen này đóng vai trò chi phối và ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hoạt động của tế bào:

• Tốc độ hoạt động càng cao: Tế bào càng sinh ra nhiều chất thải tích tụ, đặc biệt là các gốc tự do. Các gốc tự do này gây hư hại nhiễm sắc thể, dẫn đến sai sót trong quá trình phân chia tế bào và là nguyên nhân hàng đầu hình thành tế bào ung thư.

• Tác động khi đột biến gen CLK-1: Thí nghiệm trên mô hình động vật (một loại sâu) cho thấy, khi gen CLK-1 bị đột biến làm giảm tốc độ hoạt động tế bào, tuổi thọ của chúng đã được kéo dài thêm tới 50%.

Chính vì vậy, các hướng nghiên cứu chống lão hóa và phòng ngừa ung thư tiên tiến hiện nay đều tập trung vào giải pháp giảm cung cấp năng lượng ngay từ đầu - cụ thể là khuyến khích áp dụng một chế độ ăn nghèo calo nhưng vẫn đủ chất dinh dưỡng thiết yếu.

Ăn chay đúng cách và chủ động cắt giảm calo dư thừa không chỉ giúp cơ thể nhẹ nhàng, thanh lọc độc tố mà còn là chìa khóa hỗ trợ ngăn ngừa sự phát triển của các tế bào ung thư từ cấp độ di truyền. Bắt đầu từ việc điều chỉnh bữa ăn hằng ngày, tăng cường rau xanh, ngũ cốc và giữ một tinh thần lạc quan chính là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe vững chắc cho bản thân và gia đình.

(Bài viết được trích từ cuốn sách "Dinh dưỡng trong phòng chống ung thư" của VS. GS. TSKH. Đái Duy Ban. Mọi đơn vị dẫn lại nội dung vui lòng ghi rõ nguồn Medinsights).