Làm gì khi trẻ bị co giật?

Chứng kiến con nhỏ bất ngờ co giật, tím tái luôn là nỗi ám ảnh và hoảng loạn lớn nhất đối với bất kỳ bậc cha mẹ nào. Tuy nhiên, trong khoảnh khắc sinh tử đó, những thói quen dân gian như ghì chặt tay chân trẻ, vắt chanh vào miệng hay cố nhét vật cứng vào răng lại có thể dẫn đến nguy cơ ngạt thở và chấn thương vô cùng nguy hiểm.

Để bảo vệ con an toàn, điều cốt lõi là cha mẹ phải thật sự bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sơ cứu chuẩn y khoa do BS.CKI Nguyễn Tiến Dũng (Chuyên khoa Cấp cứu) hướng dẫn dưới đây.

1. Những điều tuyệt đối KHÔNG làm khi trẻ đang co giật

Khi trẻ lên cơn co giật, những hành động sơ cứu sai cách có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho trẻ. Cha mẹ cần lưu ý:

• KHÔNG đưa tay, khăn, đũa hay thìa vào miệng trẻ: Hành động này có thể gây nghẹt thở, làm trẻ cắn gãy răng, tổn thương niêm mạc miệng hoặc khiến người lớn bị cắn thương.

• KHÔNG cố đè ép hay giữ chặt tay chân trẻ: Việc cố gắng kìm hãm lực co giật có thể dẫn đến tổn thương cơ hoặc gãy xương.

• KHÔNG cho trẻ ăn, uống nước hay uống thuốc: Khi đang co giật, việc đút bất kỳ thứ gì vào miệng trẻ đều rất dễ gây sặc vào đường hô hấp, nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng.

2. Các bước CẦN LÀM NGAY để sơ cứu cho trẻ

Bước 1: Giữ bình tĩnh và tạo môi trường an toàn

• Giữ thái độ bình tĩnh: Bạn cần tỉnh táo để xử lý tình huống chính xác.

• Đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên: Hãy đặt trẻ trên một mặt phẳng an toàn, thoáng mát, tránh xa các vật cứng hoặc sắc nhọn. Tư thế nằm nghiêng sẽ giúp đờm dãi, dịch nôn tự chảy ra ngoài, tránh nguy cơ trẻ bị sặc vào đường thở.

• Nới lỏng quần áo: Nới rộng khuy áo, đặc biệt là vùng cổ và ngực để trẻ dễ thở hơn.

Bước 2: Theo dõi thời gian cơn co giật

• Dưới 5 phút: Tiếp tục quan sát và chăm sóc theo dõi sau khi cơn giật kết thúc.

• Trên 5 phút (hoặc trẻ không tỉnh lại sau cơn giật): Cần gọi ngay Cấp cứu 115 hoặc khẩn trương đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.

Bước 3: Quan sát các dấu hiệu kèm theo

Để hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán nhanh chóng và chính xác, hãy chú ý các thông tin sau:

• Trẻ có đang bị sốt hay không?

• Trẻ có từng bị va đập đầu trước đó không?

• Trẻ đã từng có tiền sử co giật lần nào chưa?

3. Chăm sóc trẻ sau khi cơn co giật kết thúc

• Theo dõi sát sao: Tiếp tục ở bên cạnh quan sát biểu hiện và tri giác của trẻ.

• Không ép ăn uống ngay: Chỉ cho trẻ ăn hoặc uống nhẹ khi trẻ đã hoàn toàn tỉnh táo.

• Đưa trẻ đi khám bác sĩ: Dù cơn co giật đã dừng hẳn, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để tìm rõ nguyên nhân và điều trị kịp thời.

4. Trẻ co giật có tự cắn đứt lưỡi không?

Nhiều người vì sợ trẻ "cắn đứt lưỡi" nên đã cố nhét đồ vật vào miệng trẻ. Tuy nhiên, trong y văn thế giới chưa từng ghi nhận trường hợp nào bị co giật tự cắn đứt hoàn toàn lưỡi của mình.

• Vết cắn ở lưỡi thường chỉ ở mức độ nhẹ: Trong cơn co giật (đặc biệt là co giật do động kinh), cơ hàm co bóp mạnh có thể khiến trẻ cắn vào cạnh hoặc đầu lưỡi. Vết thương này thường chỉ gây trầy xước, sưng tấy hoặc chảy máu nhẹ, rất hiếm khi nghiêm trọng đến mức cần can thiệp y tế khẩn cấp.

• Không có cơ chế tự cắn đứt lưỡi: Dù lực cơ hàm rất mạnh nhưng khi co giật, cơ thể không thể điều khiển lực chính xác. Lưỡi là một khối cơ linh hoạt, sẽ tự trượt khỏi hàm răng khi có lực ép, trừ khi bị giữ cố định - điều gần như không thể xảy ra một cách tự nhiên.

• Tổn thương nặng thường do can thiệp sai cách: Hầu hết các chấn thương nặng ở vùng miệng xảy ra là do tác động ngoại lực hoặc do người lớn cố can thiệp sai cách (ví dụ: nhét thìa, đũa kim loại làm kẹp và dập lưỡi).

Khẳng định từ giới chuyên môn: Các tổ chức y tế uy tín hàng đầu thế giới như Tổ chức Động kinh Thế giới (ILAE), CDC Mỹ, Mayo Clinic và NHS Anh đều khuyến cáo: KHÔNG đưa bất kỳ vật gì vào miệng người đang co giật. Nguy cơ gây hại từ hành động này lớn hơn rất nhiều so với lợi ích, và việc tự cắn đứt lưỡi gần như là không thể xảy ra.

Nói tóm lại, quan niệm "cắn đứt lưỡi" khi co giật chỉ là một hiểu lầm dân gian, hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Điều quan trọng nhất cha mẹ cần làm là giữ cho đường thở của trẻ luôn thông thoáng và đảm bảo môi trường xung quanh an toàn.

Hy vọng những kiến thức trên sẽ giúp các bậc phụ huynh chủ động và tự tin hơn trong việc xử lý đúng cách khi gặp tình huống khẩn cấp. Kính chúc các gia đình luôn thật nhiều sức khỏe, hạnh phúc và bình an!

(Bài viết được chia sẻ lại từ Facebook chính thức của BS.CKI Nguyễn Tiến Dũng với sự đồng ý của tác giả. Mọi đơn vị dẫn lại nội dung vui lòng ghi rõ nguồn Medinsights và BS.CKI Nguyễn Tiến Dũng).