Tác động của từng loại đồ uống có cồn đối với tỷ lệ tử vong: Nghiên cứu nói gì?
Từ lâu, mối quan hệ giữa việc tiêu thụ đồ uống có cồn và sức khỏe con người luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng khoa học cũng như công chúng. Trong khi nhiều nghiên cứu trước đây thường gộp chung tất cả các loại đồ uống có cồn thành một nhóm duy nhất để đánh giá rủi ro tử vong, thì các phân tích chuyên sâu gần đây đã bắt đầu bóc tách kỹ hơn.
Liệu uống vang đỏ có mang lại tác động khác biệt so với uống bia hay rượu mạnh? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các kết quả nghiên cứu khoa học xoay quanh vấn đề này.
1. Sự khác biệt giữa các loại đồ uống có cồn
Khi nghiên cứu về tác động của cồn đối với tỷ lệ tử vong (tử vong do mọi nguyên nhân, bệnh tim mạch hoặc ung thư), các nhà khoa học nhận ra rằng người tiêu dùng thường có xu hướng lựa chọn các loại đồ uống khác nhau, và điều này đi kèm với lối sống, chế độ dinh dưỡng, cũng như điều kiện kinh tế - xã hội không giống nhau.
-
Vang (đặc biệt là vang đỏ): Thường được gắn liền với các quan điểm cho rằng việc tiêu thụ ở mức độ vừa phải có thể mang lại một số lợi ích nhất định cho hệ tim mạch. Nguyên nhân là do vang đỏ chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa (như resveratrol).
-
Bia và rượu mạnh: Thường bị liên đới nhiều hơn đến các nguy cơ tổn thương sức khỏe khi lạm dụng, và trong một số mô hình nghiên cứu, nhóm người ưa chuộng bia hoặc rượu mạnh đôi khi có xu hướng duy trì các thói quen sinh hoạt khác biệt so với nhóm thích uống vang.

2. Bằng chứng khoa học về tỷ lệ tử vong và mức độ tiêu thụ
Các nghiên cứu dịch tễ học dài hạn thường sử dụng đồ thị hình chữ J hoặc chữ U để mô tả mối quan hệ giữa lượng cồn tiêu thụ và nguy cơ tử vong:
-
Mức độ tiêu thụ thấp đến vừa phải: Một số phân tích ghi nhận mức nguy cơ tử vong thấp hơn một chút ở những người uống lượng nhỏ đồ uống có cồn (đặc biệt là vang đỏ) so với những người hoàn toàn kiêng cữ hoặc uống quá nhiều. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế luôn nhấn mạnh rằng điều này có thể bị nhiễu bởi "yếu tố nhiễu lối sống" (như người uống vang đỏ thường có xu hướng ăn uống lành mạnh hơn, tập thể dục nhiều hơn và có thu nhập cao hơn).
-
Mức độ tiêu thụ cao: Khi lượng cồn vượt quá giới hạn cho phép, nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân - đặc biệt là do các bệnh lý về gan, tai nạn, và các bệnh ung thư liên quan đến cồn - tăng lên đáng kể ở tất cả các loại đồ uống, không có sự phân biệt rõ rệt về mặt bảo vệ sức khỏe.
3. Những yếu tố gây nhiễu cần lưu ý
Một điểm cốt lõi mà các nhà nghiên cứu luôn đưa ra khi bàn về tác động của từng loại đồ uống có cồn chính là việc kiểm soát các biến số xã hội. Người uống rượu vang thường có học thức và điều kiện kinh tế ổn định hơn, điều này trực tiếp tác động tích cực đến tuổi thọ và chất lượng sống của họ, chứ không chỉ đơn thuần là do thành phần hóa học bên trong ly rượu vang. Ngược lại, những người chọn bia hoặc rượu mạnh ở một số nền văn hóa có thể đối mặt với nhiều rủi ro hơn do hoàn cảnh kinh tế hoặc thói quen tiêu thụ dồn dập (binge drinking).

4. Lời khuyên từ góc độ y tế công cộng
Mặc dù một số nghiên cứu chỉ ra tiềm năng bảo vệ tim mạch từ việc uống vang đỏ ở mức độ cực kỳ ôn hòa, các tổ chức y tế lớn trên thế giới vẫn đồng thuận rằng:
-
Không nên bắt đầu uống rượu bia chỉ với mục đích cải thiện sức khỏe hay kéo dài tuổi thọ.
-
Nếu có sử dụng đồ uống có cồn, cần tuân thủ nghiêm ngặt giới hạn an toàn theo khuyến cáo của cơ quan y tế địa phương.
-
Duy trì chế độ ăn uống khoa học, tập luyện thể chất đều đặn và kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn là những trụ cột vững chắc nhất để giảm thiểu tỷ lệ tử vong và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguồn: Li Z, Tan B, Desjardins C, et al. (2026). Total and beverage-specific alcohol use at mid-life and all-cause and cause-specific mortality: a prospective cohort study. Nutrition Journal, 25(1), 114. DOI: 10.1186/s12937-026-01361-3, https://link.springer.com/article/10.1186/s12937-026-01361-3