An Cung giả có thể gây hại thế nào và người dùng cần làm gì?

Vụ việc Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán An cung ngưu hoàng hoàn và mỹ phẩm giả quy mô lớn đã khiến dư luận không khỏi hoang mang. Đáng chú ý, các sản phẩm An cung giả này được chế tạo chủ yếu từ bột mì, hóa chất, chất tạo màu và nguyên liệu chưa qua kiểm soát, nhưng lại được đóng gói tinh vi và bán ra thị trường với giá gần 3 triệu đồng/hộp.

An cung ngưu hoàng hoàn thực chất là thuốc kê đơn, đòi hỏi phải sử dụng đúng chỉ định và có sự giám sát nghiêm ngặt từ thầy thuốc. Việc tự ý dùng An cung để cấp cứu đột quỵ tại nhà vốn đã tiềm ẩn nhiều nguy hiểm ngay cả khi sử dụng thuốc thật; nếu chẳng may uống phải hàng giả, nguy cơ đối với sức khỏe và tính mạng lại càng khó lường.

1. Mối nguy hiểm cho sức khỏe khi dùng viên An cung giả

Sử dụng các viên An cung giả làm từ bột mì và hóa chất trôi nổi mang lại hai nhóm nguy cơ lớn đối với người bệnh:

• Nguy cơ trực tiếp từ hóa chất độc hại: Các sản phẩm giả chứa chất tạo màu và nguyên liệu không qua kiểm soát chất lượng có thể khiến người dùng bị ngộ độc cấp tính hoặc mạn tính, dị ứng, suy gan, suy thận hoặc tổn thương nghiêm trọng hệ tiêu hóa.

• Nguy cơ gián tiếp từ "tâm lý chủ quan": Nhiều người xem An cung như một "lá chắn" thần kỳ giúp phòng ngừa đột quỵ. Khi uống phải thuốc giả, họ lầm tưởng mình đã được bảo vệ nên lơ là việc kiểm soát các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tim mạch. Sự chủ quan này vô tình làm tăng cao nguy cơ đột quỵ thật sự xảy ra mà không có sự chuẩn bị y tế kịp thời.

2. Tại sao tuyệt đối không tự ý dùng An cung khi có dấu hiệu đột quỵ?

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý cho người bệnh uống An cung (kể cả thuốc thật) ngay khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ vì những lý do sau:

Làm trầm trọng hơn tình trạng xuất huyết não

Đột quỵ não gồm hai thể hoàn toàn trái ngược: nhồi máu脳 (tắc mạch máu, chiếm hơn 80% số ca) và xuất huyết脑 (vỡ mạch máu). Việc phân biệt cần phải dựa vào thăm khám và chẩn đoán hình ảnh tại cơ sở y tế. An cung ngưu hoàng hoàn có tác dụng hoạt huyết và chống đông máu rất mạnh. Nếu bệnh nhân rơi vào thể xuất huyết não mà uống thuốc này, máu sẽ chảy ồ ạt không thể cầm, khiến tình trạng nguy kịch tăng gấp bội và dễ dẫn đến tử vong.

Gây suy hô hấp, sặc phổi và tắc nghẽn đường thở

Khi đột quỵ khởi phát, người bệnh thường bị lơ mơ, mất tỉnh táo hoặc liệt cơ hầu họng gây rối loạn nuốt. Việc cố gắng cạy miệng đổ thuốc hay nước vào có thể làm thuốc đi vào đường hô hấp, gây tắc nghẽn đường thở, sặc phổi và viêm phổi cấp do dị vật. Bệnh nhân có thể tử vong vì suy hô hấp trước khi tổn thương não kịp bộc phát.

Đánh mất "thời gian vàng" cấp cứu

Trong điều trị đột quỵ, "thời gian vàng" để áp dụng các phương pháp y học hiện đại (như tiêu sợi huyết hoặc lấy huyết khối) tốt nhất là trong vòng 3 đến 4,5 giờ đầu. Việc loay hoay tìm thuốc, cạy miệng hoặc chờ đợi thuốc ngấm sẽ làm lãng phí khoảng thời gian quý giá này, làm mất cơ hội phục hồi của tế bào brain và tăng nguy cơ di chứng nặng nề.

Nguy cơ phơi nhiễm thủy ngân và asen

Bài thuốc An cung ngưu hoàng hoàn thật chứa các thành phần cổ truyền như chu sa (chứa thủy ngân) và hùng hoàng (chứa arsenic/thạch tín). Đây là các độc chất mạnh nếu dùng sai liều lượng hoặc không có sự giám sát của thầy thuốc Y học cổ truyền.

Lưu ý từ Cục Quản lý Dược: An cung ngưu hoàng hoàn là thuốc phải dùng theo đơn, đúng chỉ định và dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ Y học cổ truyền hoặc thầy thuốc Đông y.

3. Người tiêu dùng cần làm gì nếu nghi ngờ mua hoặc đã sử dụng An cung giả?

Nếu bạn hoặc người thân nghi ngờ đã mua hoặc lỡ uống phải An cung giả thuộc các đường dây gian lận, hãy nhanh chóng thực hiện các bước sau:

1. Ngừng sử dụng ngay lập tức: Tuyệt đối không tiếp tục uống các viên hoàn không rõ nguồn gốc, đặc biệt là sản phẩm mua xách tay qua mạng (Facebook, Zalo, Tiktok) không có hóa đơn, chứng từ hay tem phụ kiểm định.

2. Theo dõi sức khỏe và đi khám ngay: Nếu đã lỡ uống, hãy theo dõi sát sao cơ thể và đến ngay cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra chức năng gan, thận hoặc xử lý kịp thời các triệu chứng bất thường (buồn nôn, dị ứng, chóng mặt).

3. Kiểm tra nguồn gốc sản phẩm: Chỉ mua thuốc tại các nhà thuốc, cơ sở bán lẻ hợp pháp được cấp phép, có đầy đủ thông tin đơn vị nhập khẩu và số đăng ký lưu hành rõ ràng.

4. Báo cáo cơ quan chức năng: Cung cấp thông tin, mẫu thuốc hoặc địa chỉ nơi mua cho công an hoặc cơ quan quản lý thị trường địa phương để hỗ trợ điều tra và bảo vệ cộng đồng.

(Nội dung bài viết được chia sẻ từ ThS. DS. Lê Quốc Thịnh - Phó Chánh Văn phòng Hội Dược sĩ bệnh viện Việt Nam. Nguồn: Medinsights và ThS. DS. Lê Quốc Thịnh)