Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành trợ thủ đắc lực trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam. Từ việc hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán sớm bệnh tật đến cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh từ xa, AI mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho bệnh nhân và giảm áp lực cho hệ thống y tế cơ sở. Có thể thấy, AI đã dần tiến sâu vào các lợi ích chính thế nhưng liệu nó đang làm được gì và sẽ làm được gì? Hãy cùng Medinsights điểm qua một số ví dụ tiêu biểu, đồng thời đề cập định hướng, chính sách của Bộ Y tế trong việc ứng dụng AI vào hệ thống y tế.
Chính sách và định hướng phát triển AI trong y tế
Chuyển đổi số y tế và ứng dụng AI là ưu tiên chiến lược được Đảng và Nhà nước quan tâm. Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế đã ban hành Nghị quyết 157 (02/2023) về chuyển đổi số y tế đến 2025, định hướng 2030, với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận dịch vụ y tế hiệu quả thông qua công nghệ AI. Theo đó, Bộ Y tế tập trung phát triển hạ tầng dữ liệu và nền tảng số, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng AI và phân tích dữ liệu lớn trong toàn ngành.
Những kết quả bước đầu từ các dự án AI (như tại Bệnh viện Bạch Mai) đã thúc đẩy Bộ Y tế lên kế hoạch mở rộng ứng dụng AI trên toàn quốc. Tầm nhìn dài hạn hướng đến một hệ thống y tế thông minh với dữ liệu liên thông từ cơ sở đến trung ương, giúp bác sĩ và ngườidân dễ dàng truy cập thông tin sức khỏe trọn đời và hỗ trợ quyết định điều trị chính xác.
Lợi ích của AI đối với chăm sóc sức khỏe ban đầu
Chẩn đoán sớm và chính xác hơn: AI có khả năng phân tích lượng lớn dữ liệu y tế và hình ảnh y khoa, hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán nhanh chóng hơn, qua đó giảm thiểu thời gian chuẩn đoán trong điều trị. Các hệ thống AI còn có thể nhận diện dấu hiệu bệnh lý từ giai đoạn sớm, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và tăng cơ hội cứu sống bệnh nhân.
Theo dõi sức khỏe liên tục, từ xa: Thông qua các cảm biến từ thiết bị đeo thông minh, AI giúp giám sát tình trạng sức khỏe của bệnh nhân tại nhà và cảnh báo sớm khi có dấu hiệu bất thường. Nhờ đó, người bệnh – đặc biệt là nhóm bệnh nhân mãn tính hoặc người cao tuổi – được theo dõi chặt chẽ mà không phải thường xuyên đến cơ sở y tế, giúp giảm thiểu sự lo âu của người bệnh và tiết kiệm chi phí đi lại, chi phí khám chữa bệnh. Hệ thống AI theo dõi từ xa còn cung cấp cảnh báo kịp thời, cho phép bác sĩ can thiệp sớm và giảm nguy cơ biến chứng.
Tiếp cận dịch vụ thuận tiện, giảm tải y tế: Ứng dụng AI gắn liền với chuyển đổi số giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế hơn. Bệnh nhân có thể đặt lịch khám, tư vấn bác sĩ trực tuyến qua các ứng dụng hoặc website bệnh viện, xem kết quả xét nghiệm từ xa… thay vì chờ đợi lâu tại bệnh viện. Điều này tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm tình trạng quá tải ở tuyến trên. Đặc biệt, các nền tảng khám chữa bệnh từ xa (telehealth) ứng dụng AI cho phép bệnh nhân vùng sâu, vùng xa kết nối với bác sĩ tuyến trên, nhận được tư vấn kịp thời mà không cần đi lại xa. Nhờ việc sàng lọc hiệu quả, AI cũng giúp giảm tải cho bác sĩ khi chỉ những ca bệnh phức tạp mới chuyển lên tuyến trên, góp phần tối ưu nguồn lực y tế.
Các ứng dụng AI tiêu biểu trong y tế Việt Nam
Nền tảng DrAid (VinBrain): DrAid là nền tảng AI do công ty VinBrain phát triển, đã triển khai tại 182 bệnh viện trên toàn cầu, bao gồm nhiều bệnh viện tuyến đầu ở Việt Nam như Bệnh viện 108, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Phổi Trung ương, Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM… với hơn 2.000 bác sĩ và trên 2 triệu bệnh nhân được phục vụ. DrAid ứng dụng thị giác máy tính phân tích hình ảnh X-quang, CT, MRI…, hỗ trợ bác sĩ phát hiện hàng loạt bệnh lý về phổi, tim, xương một cách nhanh chóng. AI của DrAid có thể khoanh vùng và phát hiện 95 loại tổn thương trên ảnh trong vòng dưới 30 giây với độ nhạy, độ chính xác hơn 90%, qua đó trở thành trợ lý ảo đắc lực cho bác sĩ trong chẩn đoán.
Ứng dụng eDoctor: eDoctor là ứng dụng di động cho phép người dùng kết nối với bác sĩ được cấp phép để tư vấn sức khỏe từ xa. Ứng dụng tích hợp tính năng kiểm tra triệu chứng bằng AI, giúp người dùng tự đánh giá tình trạng sức khỏe và quyết định liệu có cần đến bệnh viện hay không. Kể từ khi ra mắt, eDoctor đã thu hút hàng triệu người dùng và trở thành kênh chăm sóc sức khỏe ban đầu đáng tin cậy tại Việt Nam. Thông qua eDoctor, người dân ở xa các bệnh viện lớn vẫn có thể dễ dàng tiếp cận ý kiến bác sĩ, góp phần thu hẹp khoảng cách chăm sóc giữa nông thôn và thành thị.
Thí điểm AI trong y tế cơ sở: Trong y tế công lập, Bộ Y tế đang thí điểm đưa AI vào hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa tại tuyến xã. Một ví dụ là dự án hợp tác với UNDP triển khai tại 250 trạm y tế xã thuộc 10 tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa (2024-2026). Các trạm y tế này được trang bị hạ tầng CNTT và phần mềm “Bác sĩ cho mọi nhà” ứng dụng AI để theo dõi, quản lý bệnh nhân tăng huyết áp, bệnh lao tại địa phương. Mô hình telehealth ứng dụng AI giúp người dân vùng khó khăn được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại xã, xóa bỏ rào cản địa lý trong chăm sóc sức khỏe.
Và để tìm hiểu sâu hơn về AI trong y tế cũng như tương lai y học, bạn đọc có thể tham khảo hai cuốn sách chuyên khảo mới ra mắt do MedInsight biên soạn. Cuốn Ứng dụng AI trong y tế: Học máy, học sâu và tương lai y học trình bày toàn diện và dễ hiểu về cách AI đang tái định hình y học hiện đại, từ chẩn đoán hình ảnh, điều trị cá thể hóa đến quản lý y tế. Cuốn Cuộc cách mạng AI trong y học – GPT-4 và hơn thế nữa mang đến góc nhìn thực tiễn, sinh động qua trải nghiệm ứng dụng GPT-4 trong chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu y khoa. Đây đều là những tài liệu tham khảo hữu ích cho bất kỳ ai quan tâm đến sự giao thoa giữa AI và y học, giúp truyền cảm hứng và định hình tương lai ngành y trong kỷ nguyên AI.