(The Guardian) – Ung thư tuyến tụy từ lâu đã được xem là một trong những thách thức lớn nhất đối với nền y học toàn cầu do tính chất nguy hiểm, tiến triển nhanh và có ít lựa chọn điều trị hiệu quả. Khi nhắc đến căn bệnh này, trường hợp của cựu CEO Apple – Steve Jobs thường được dẫn chứng như một ví dụ điển hình về sự khác biệt giữa các thể bệnh, đồng thời là nguồn cảm hứng cho những nỗ lực tìm kiếm giải pháp y khoa mới.
1. Nhìn lại hành trình chiến đấu với bệnh tật của Steve Jobs
Giai đoạn 2004 – 2009, sức khỏe của Steve Jobs trở thành chủ đề nhận được sự quan tâm và đồn đoán lớn từ dư luận khi ông xuất hiện với vóc dáng ngày càng sụt cân, hốc hác tại các sự kiện WWDC thường niên. Để trấn an nhà đầu tư và nhân viên, phía Apple và bản thân ông từng giải thích nguyên nhân do “mất cân bằng hormone” hoặc “nhiễm khuẩn thông thường”. Tuy nhiên, thực tế y khoa phức tạp hơn thế.
Năm 2004, Steve Jobs tiết lộ ông được chẩn đoán mắc một dạng ung thư tuyến tụy hiếm gặp mang tên khối u nội tiết tế bào đảo tụy (neuroendocrine tumor). Theo các số liệu thống kê y tế:
- Biến thể này chỉ chiếm khoảng 1% tổng số ca mắc (tương đương khoảng 2,000 đến 3,000 ca trong số 44,000 ca ung thư tuyến tụy được chẩn đoán mỗi năm).
- Khác với thể thông thường, khối u nội tiết tế bào đảo tụy có đặc tính phát triển chậm và có thể can thiệp điều trị bằng phẫu thuật nếu phát hiện kịp thời.
Chính nhờ đặc điểm này, Steve Jobs đã duy trì sự sống và tiếp tục cống hiến cho công nghệ trong vòng 7 năm sau đó. Ngược lại, đối với đại đa số bệnh nhân mắc phải thể ung thư tuyến tụy thông thường, tiên lượng điều trị khó khăn hơn rất nhiều do tế bào ung thư di căn nhanh và hầu như ít đáp ứng với phương pháp hóa trị truyền thống.
2. Daraxonrasib: Bước đột phá y học giúp kéo dài sự sống
Đối với thể ung thư tuyến tụy thông thường và giai đoạn muộn, y học suốt nhiều thập kỷ qua có rất ít phương pháp hỗ trợ hiệu quả. Tuy nhiên, tại một hội thảo y học diễn ra ở Chicago, các chuyên gia đã công bố kết quả thử nghiệm lâm sàng của một loại thuốc dạng viên mang tên daraxonrasib, mở ra một hướng đi đầy triển vọng.
Thử nghiệm lâm sàng được tiến hành trên 500 bệnh nhân ung thư tuyến tụy giai đoạn di căn và ghi nhận những chỉ số khả quan:
- Tăng gấp đôi thời gian sống sót: Những bệnh nhân sử dụng viên thuốc daraxonrasib có thời gian sống trung bình đạt 13.2 tháng, cao gấp đôi so với mức 6.6 đến 6.7 tháng ở nhóm bệnh nhân chỉ điều trị bằng phương pháp hóa trị thông thường.
- Giảm thiểu tác dụng phụ: So với hóa trị truyền thống, daraxonrasib được ghi nhận là ít tác dụng phụ hơn, giúp bệnh nhân giảm bớt các ảnh hưởng tiêu cực về mặt thể chất trong quá trình điều trị.
- Đánh giá từ giới chuyên môn: Tiến sĩ Rachna Shroff – Trưởng khoa ung thư tại Trung tâm Ung thư Đại học Arizona (chuyên gia không tham gia vào nghiên cứu) – cho biết bà đã vô cùng xúc động khi đọc kết quả. Bà nhận định đây là những số liệu về tỷ lệ sống sót chưa từng thấy và có khả năng thay đổi hoàn toàn cục diện điều trị căn bệnh này.
3. Những lưu ý về khả năng tiếp cận và hy vọng trong tương lai
Bên cạnh ung thư tuyến tụy, hội thảo tại Chicago cũng ghi nhận thêm một bước tiến khác đối với ung thư máu không thể chữa khỏi. Việc bổ sung loại thuốc mới mang tên mezigdomide vào phác đồ điều trị ba thành phần đã giúp bệnh nhân kéo dài thời gian sống mà không bị tiến triển bệnh thêm gấp đôi. Cơ chế của mezigdomide là hoạt động như một thỏi nam châm, bám dính và phá hủy các protein thúc đẩy tế bào ung thư phát triển, đồng thời kích thích hệ thống miễn dịch tự thân tấn công các tế bào bệnh còn lại.
Mặc dù các kết quả thử nghiệm lâm sàng của daraxonrasib hay mezigdomide mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho nền y học, thực tế triển khai vẫn còn những rào cản nhất định. Tổ chức từ thiện Pancreatic Cancer UK lưu ý rằng tỷ lệ tiếp cận các thử nghiệm lâm sàng mới của bệnh nhân hiện nay vẫn đang ở mức thấp. Việc thiếu cơ hội tiếp cận này khiến nhiều người bệnh mất đi cơ hội kéo dài thời gian quý giá bên người thân.
Tóm lại, từ câu chuyện giành giật thời gian của Steve Jobs trước đây cho đến những phát kiến dạng viên uống như daraxonrasib hiện tại, nền y học thế giới đang từng bước đạt được các cột mốc quan trọng. Dù con đường đưa thuốc đến diện rộng còn cần thời gian, các dữ liệu lâm sàng này vẫn là cơ sở vững chắc thắp lên hy vọng kéo dài sự sống cho các bệnh nhân ung thư trên toàn cầu.