Skip to content Skip to sidebar Skip to footer
Ebola căn bệnh sẽ làm lộ ra tất cả lỗ hổng về năng lực của hệ thống y tế

Ebola lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1976 trong các vụ bùng phát xảy ra gần như đồng loạt tại Nzara, thuộc Nam Sudan, và Yambuku, thuộc Zaire, nay là Cộng hòa Dân chủ Congo.

Cũng như Marburg, Ebola là một filovirus, trong tiếng Latinh có nghĩa là virus hình sợi. Sở dĩ chúng được gọi như vậy bởi khi chưa xâm nhập vào tế bào chúng có hình dạng sợi xoắn. Căn bệnh được đặt tên theo dòng sông Ebola, gần ngôi làng tại Congo nơi dịch bùng phát. Từ năm 1976 đến 2013, có 24 vụ bùng phát dịch được ghi nhận tại châu Phi. Vụ lớn nhất xảy ra vào năm 2000, tại Gulu, Uganda, khiến 425 người nhiễm bệnh và 224 người tử vong. Con số người chết ở hầu hết các vụ dịch khác đều thấp hơn rất nhiều. Và đó là điều mà đa phần các nhà khoa học và nhân viên y tế công cộng dự đoán sẽ tiếp tục xảy ra, chứ không phải chỉ một bệnh dịch bùng phát mạnh mẽ năm 2014.

Ebola tồn tại bí mật và ẩn sâu trong những khu rừng xích đạo thuộc Trung Phi. Đến nay, chúng ta vẫn không biết chắc chắn về ổ chứa của virus, mặc dù có khả năng đó là loài dơi ăn quả. Bất cứ khi nào căn bệnh xuất hiện trong quần thể người, sự lây lan đều xảy ra ở những nơi quá xa xôi và biệt lập đến mức hầu hết chỉ có thể quản lý được các ca bệnh với nguồn lực hạn chế và các nhóm hỗ trợ y tế công cộng nhỏ.

Nguy cơ lây truyền từ người sang người cao nhất tại các phòng khám và bệnh viện, nơi điều trị các ca bệnh. Không có những thiết bị phòng chống lây nhiễm hiện đại như găng tay và các thiết bị bảo hộ, các cơ sở chăm sóc sức khỏe này thường trở thành nơi thổi bùng số lượng ca bệnh. Phản ứng đầu tiên nhằm ngăn chặn dịch Ebola là đưa các chuyên gia và vật tư y tế cần thiết cho việc kiểm soát lây nhiễm đến để chặn đứng sự lây truyền tại chỗ. Mặc dù không có phương pháp đặc trị hoặc vắc- xin hiệu quả cho Ebola, nhưng những cách tiếp cận tiêu chuẩn này vẫn mang lại thành quả, và vụ dịch nhanh chóng bị dập tắt.

Ebola tồn tại bí mật và ẩn sâu trong những khu rừng xích đạo thuộc Trung Phi.

Sau đó, vào tháng Ba năm 2014, Ebola không xuất hiện theo như dự đoán ở địa bàn quen thuộc tại khu vực châu Phi xích đạo, mà thay vào đó là những khu rừng ở đông nam Guinea, thuộc bờ biển trung tây châu Phi. Ca bệnh đầu tiên, châm ngòi cho sự bùng phát tại Tây Phi, được cho là một đứa trẻ bị lây virus do tiếp xúc với dơi trong một thân cây rỗng gần ngôi làng nơi em sống. Hai ngày sau khi những triệu chứng đầu tiên khởi phát – sốt cao, nôn và đi ngoài ra máu – em đã chết. Có nhiều yếu tố góp phần vào sự lây lan của dịch Ebola năm 2014 và 2015, bao gồm hoạt động tang lễ và chôn cất theo truyền thống, vốn cần tiếp xúc nhiều với thi thể người bệnh; sự lây lan rộng khắp trong các khu ổ chuột tại Monrovia, Freetown, và Conakry; những thiếu sót về cơ sở hạ tầng của các cơ sở y tế địa phương, nơi những ca mắc Ebola không thể được cách ly với các bệnh nhân khác, và vì vậy, theo lời của WHO là “chúng đã khơi mào hàng loạt chuỗi lây nhiễm”; và sự thiếu thốn trang thiết bị hay các nhân viên y tế được đào tạo để cung cấp dịch vụ y tế phù hợp. Rất nhiều người bệnh còn được họ hàng che giấu thay vì đưa đến các bệnh viện và phòng khám, những nơi không những chẳng làm được gì cho họ, mà còn khiến họ chết trong cô độc. Con số bác sĩ và điều đưỡng viên châu Phi không được bảo vệ bị ảnh hưởng và tử vong cao đến mức không tưởng. Sự thất bại của WHO và các tổ chức quốc tế trong việc nhận ra vấn đề và việc họ không thể hành động cũng góp phần kéo dài cơn khủng hoảng.

Tổng giám đốc WHO, bác sĩ Margaret Chan đã phát biểu trong một hội thảo tại London vào tháng Chín năm 2015: “Một căn bệnh như Ebola sẽ làm lộ ra tất cả lỗ hổng về năng lực của hệ thống y tế, đồng thời tận dụng mọi cơ hội tạo ra bởi những lỗ hổng này.” Và điều này luôn luôn đúng.

(Trích từ cuốn sách “Dịch bệnh – Kẻ thù nguy hiểm nhất” – Michael T. Osterholm , Mark Olshaker)

>>> Bạn tìm hiểu thêm: Sự nguy hiểm của hai biến chủng SARS-CoV-2 tại Anh

Leave a comment

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.