Skip to content Skip to sidebar Skip to footer
Đột quỵ não và những điều bạn cần biết

Bệnh đột quỵ não là gì?

Bệnh đột quỵ não hay còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi một phần não bị tổn thương do bất thường dòng máu đến não không do nguyên nhân chấn thương, tuỳ thuộc vào nguyên nhân mạch máu bị tắc nghẽn hay vỡ gây chảy máu mà chia thành hai thể chính gồm thiếu máu não (nhồi máu não, cơn tai biến mạch máu não thoáng qua) và xuất huyết não (chảy máu nội sọ, chảy máu dưới nhện). Khi dòng máu không thể đi đến não, các tế bào tại đây sẽ trong tình trạng thiếu máu, không thể hoạt động, tiếp đến là hoại tử và chết đi nếu không được cung cấp máu kịp thời ngay sau đó. Tuỳ từng loại đột quỵ mà có các cách xử trí khác nhau, nhưng chung quy lại cần nhanh chóng phát hiện và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế trong thời gian sớm nhất để được chẩn đoán đúng và xử trí cấp cứu kịp thời.

Bệnh đột quỵ não là gì?

Đột quỵ não nguy hiểm như thế nào?

Đột quỵ não là bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba sau các bệnh ung thư và tim mach trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, ước tính hằng năm có khoảng 200 nghìn người mắc mới. Bên cạnh đó, những bệnh nhân đột quỵ não may mắn được cứu sống thường có tỷ lệ cao để lại các di chứng từ nhẹ đến nặng như rối loạn cảm giác, liệt vận động, biến đổi tâm thần kinh, thậm chí là hôn mê, sống thực vật,…là gánh nặng cho bản thân, gia đình cũng như toàn xã hội.

Thời gian vàng trong đột quỵ não

Tế bào não sẽ chết sau vài phút nếu không được cấp máu hoặc oxy. Đối với đột quỵ thiếu máu não, cứ mỗi giây trôi qua có 32.000 tế bào não chết. Vậy nên cần nhanh chóng phát hiện và kịp thời đưa bệnh nhân bị đột quỵ não vào viện để điều trị càng sớm càng tốt. Thời gian vàng trong điều trị đột quỵ thiếu máu não là 270 phút (4,5 giờ) nếu sử dụng thuốc tiêu huyết khối làm tan cục máu đông hoặc trong 6-8 giờ nếu lấy huyết khối cơ học trong trường hợp tắc động mạch lớn trong não.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ não

Bên cạnh các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ não có thể thay đổi được như tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng Cholesterol máu, hút thuốc lá, nghiện rượu, stress,… thì cũng có các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được như:

  • Tiền sử bệnh tật: Đột quỵ não, cơn thiếu máu não thoáng qua và nhồi máu cơ tim.
  • Tiền sử gia đình: Nguy cơ cao hơn nếu có người cùng huyết thống đã bị đột quỵ não.
  • Tuổi: Nguy cơ đột quỵ não tăng gấp đôi ở những bệnh nhân trên 55 tuổi.
  • Giới tính: Đột quỵ não thường xảy ra ở nam giới hơn nữ, tuy nhiên tỷ lệ tử vong do đột quỵ não thường gặp ở nữ giới hơn nam.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ não-FAST

Khi bị đột quỵ não, bệnh nhân có các triệu chứng biểu hiện ngay lập tức sau vài phút hoặc vài giờ có thể tóm tắt như sau:

  • Face: Mặt có cảm giác tê bì, một bên mặt bị lệch khi cười, không cân đối, có thể chảy nước dãi hoặc rơi vãi thức ăn.
  • Arms: Tay/chân tê bì, mỏi, yếu một bên, và hạn chế vận động một nửa người.
  • Speech: Nói ngọng, nói khó nghe, khó diễn đạt.
  • Time: Nếu thấy những dấu hiệu trên, ngay lập tức gọi điện cấp cứu, và ghi nhớ thời gian khởi phát để báo cho nhân viên y tế.

Làm gì khi thấy người thân bị đột quỵ não?

  • Đỡ bệnh nhân nằm xuống, nghiêng người, đầu kê gối cao 30-45 độ, đồng thời gọi xe cấp cứu đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất.
  • Nếu bệnh nhân hôn mê: hãy kiểm tra người thân của bạn có còn thở không, nếu không còn bắt được mạch, hãy bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR) theo các bước: C-ép tim, A-làm sạch đường thở, B-hô hấp nhân tạo, nếu không biết cách thực hiện CPR, nhân viên 115 có thể hướng dẫn bạn làm điều đó cho đến khi có trợ giúp.

Những điều không nên làm đối với bệnh nhân đột quỵ não

  • Không cho phép người bệnh tự lái xe đến bệnh viện hay tự ý uống thuốc.
  • Không cho người bệnh ăn hoặc uống bất cứ thứ gì, đặc biệt, tuyệt đối không châm cứu, chích lể hay đánh gió người bệnh trong giai đoạn cấp vì có thể làm lỡ mất “thời gian vàng” cứu sống bệnh nhân.

Những điều không nên làm đối với bệnh nhân đột quỵ não

Đột quỵ não được điều trị như thế nào?

Đối với đột quỵ thiếu máu não giai đoạn cấp, thuốc tiêu huyết khối là phương pháp điều trị hiệu quả nhất trên toàn thế giới. Từ năm 2005, thuốc điều trị tiêu huyết khối đã được bắt đầu sử dụng tại Việt Nam. Thuốc chỉ có thể sử dụng ở những bệnh nhân nhập viện trước 4,5 giờ tính từ lúc khởi phát. Bệnh nhân được điều trị càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, thuốc có thể gây chảy máu não ở một số ít trường hợp (khoảng 6%). Vậy nên quyết định sử dụng thuốc sẽ phụ thuộc vào sự đánh giá tình trạng bệnh nhân của bác sĩ và ý kiến người nhà bệnh nhân. Đối với bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não đến viện muộn hơn nhưng vẫn trong vòng 6-8 giờ kể từ lúc khởi phát, bệnh nhân có thể đươc điều trị bằng phương pháp lấy huyết khối trong mạch bằng ống thông. Kỹ thuật này cần chi phí tương đối cao và yêu cầu cơ sở y tế có đội ngũ y bác sĩ được đào tạo chuyên sâu, cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ.

Sau khi bệnh nhân ổn định, cần theo dõi tái đột quỵ, tìm nguyên nhân, hạn chế các biến chứng và phục hồi chức năng.

Dự phòng tái phát đột quỵ não

Tỷ lệ tái đột quỵ não trong năm năm đầu tiên là 25%, nghĩa là cứ 100 bệnh nhân sống sót sau đột quỹ não thì có khoảng 25 trường hợp bị tái phát. Để làm giảm mức độ tái phát đột quỵ, bệnh nhân cần uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ, hạn chế các yếu tố nguy cơ và tái khám thường xuyên.

Leave a comment

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.