Trong khoảng đầu năm 2025, độc giả Việt Nam đặc biệt quan tâm đến những cuốn sách về chăm sóc sức khỏe qua ăn uống lành mạnh. Dưới đây là 10 đầu sách (bao gồm sách của tác giả trong nước và sách dịch) được thảo luận sôi nổi trên báo chí, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử trong tháng qua. 

1. Minh triết trong ăn uống của phương Đông – Ngô Đức Vượng

Cuốn sách “Minh triết trong ăn uống của phương Đông” Sách do First News phát hành, bản in bìa mềm, 408 trang luôn nằm trong nhóm sách sức khỏe bán chạy tại Việt Nam suốt nhiều năm. Đây là tác phẩm tiêu biểu của lương y Ngô Đức Vượng, từng lọt vào top 10 sách bán chạy của First News với hơn 13 lần tái bản. Sách được thảo luận rộng rãi trên các diễn đàn thực dưỡng và được nhiều người tìm đọc để học theo lối sống dinh dưỡng truyền thống Á Đông.

Lý do được quan tâm: Trong đầu năm 2025, độc giả tiếp tục quan tâm đến “Minh triết trong ăn uống…” do xu hướng quay về các phương pháp dinh dưỡng tự nhiên, phòng bệnh không dùng thuốc. Nội dung sách nhấn mạnh vai trò của thực phẩm hàng ngày trong xây dựng sức khỏe, phù hợp bối cảnh người dân chú trọng tăng sức đề kháng và lối sống lành mạnh hậu đại dịch. Việc sách liên tục được tái bản cho thấy sức hút bền bỉ. 

Điểm mạnh: Sách trình bày kiến thức thực dưỡng phương Đông một cách có hệ thống và dễ hiểu. Tác giả – một lương y uy tín – chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn quý báu, khuyên dùng thực phẩm như một liệu pháp chữa lành thay vì lạm dụng thuốc. Nội dung phong phú từ nguyên lý âmdương trong ăn uống đến phương pháp nhịn ăn trị bệnh, giúp độc giả có cái nhìn toàn diện về ăn uống khoa học. Văn phong gần gũi, giàu tính triết lý, giúp người đọc thấm nhuần tư tưởng “ăn đúng để sống khỏe”. 

Điểm hạn chế: Sách có khuynh hướng thiên về triết lý Á Đông và thực dưỡng cổ truyền, nên một số khuyến nghị mang tính kinh nghiệm dân gian có thể chưa phù hợp với người đọc thích bằng chứng khoa học hiện đại. Một số nội dung như cân bằng âm-dương có thể khó hiểu với độc giả phổ thông chưa quen khái niệm này. Ngoài ra, cách tiếp cận thiên về ăn chay và tự nhiên trong sách có thể chưa xét đến đầy đủ tiện nghi cuộc sống hiện đại, đòi hỏi người đọc kiên trì nếu muốn áp dụng.

2. Bí mật dinh dưỡng cho sức khỏe toàn diện – T. Colin Campbell & Thomas M. Campbell

Là công trình nghiên cứu dinh dưỡng đồ sộ của T.Colin Campbell và Thomas Campbell. Sách do Tinh Hoa phát hành, NXB Thế Giới (ấn bản tái bản năm 2024, bìa mềm ~647 trang). 

Nguồn thảo luận: Cuốn sách gây tiếng vang lớn ngay từ khi ra mắt ở Việt Nam năm 2017 và vẫn tiếp tục nằm trong top sách sức khỏe bán chạy trên Tiki. Nhiều bài báo sức khỏe (Tuổi Trẻ, VnExpress…) thường xuyên trích dẫn kết quả nghiên cứu của cuốn sách này. Trên mạng xã hội, các nhóm ăn chay và eat-clean xem đây là “kinh thánh” về dinh dưỡng: không ít bạn trẻ chia sẻ trải nghiệm chuyển sang chế độ ăn thực vật toàn phần sau khi đọc sách.

Lý do được quan tâm: Phong trào ăn thực vật để phòng bệnh đang lên cao tại Việt Nam. Ngoài ra, Bí mật dinh dưỡng… có uy tín quốc tế (bán >2 triệu bản, nội dung đã thay đổi cách ăn uống của mọi người trên thế giới – thậm chí cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton cũng áp dụng chế độ ăn từ nghiên cứu này. Sức ảnh hưởng đó khiến sách luôn “hot”.

Điểm mạnh: Đây là nghiên cứu dinh dưỡng toàn diện nhất từng thực hiện, kéo dài 20 năm trên 65.000 người. Sách đưa ra bằng chứng thuyết phục rằng chế độ ăn nhiều thực vật, ít đạm động vật giúp giảm nguy cơ các bệnh mạn tính hàng đầu (tim mạch, tiểu đường, ung thư…). Điểm đặc biệt là mọi khuyến nghị đều có số liệu khoa học minh bạch, lập luận logic. Sách không chỉ dành cho người muốn ăn kiêng, mà cả giới bác sĩ cũng có thể tham khảo để tư vấn bệnh nhân thay đổi lối sống. Văn phong sách dễ hiểu với độc giả phổ thông: nhiều câu chuyện và ví dụ thực tế về bệnh nhân để minh họa hiệu quả của dinh dưỡng. Cuốn sách đã được các tạp chí y khoa hàng đầu và chuyên gia quốc tế đánh giá rất cao, coi là sách gối đầu về khoa học dinh dưỡng mà ai cũng nên đọc.

Hạn chế: Do tập trung chứng minh lợi ích của chế độ ăn thuần thực vật, sách có thể gây tranh luận với những người theo trường phái dinh dưỡng khác. Một số chuyên gia phương Tây đã phản biện rằng tác giả quy kết thịt sữa gây ung thư hơi cực đoan, cần xem xét thêm các yếu tố khác. Tuy nhiên, các phản biện này chưa làm giảm giá trị cốt lõi của nghiên cứu. Về mặt đọc hiểu, sách dày và chứa nhiều số liệu khoa học nên đòi hỏi độc giả phải kiên nhẫn. Người đọc phổ thông có thể thấy phần đầu sách hơi nặng nề với nhiều thuật ngữ nghiên cứu, nhưng bù lại phần sau có chương tóm tắt 8 nguyên lý dinh dưỡng rất cô đọng thực tiễn. Tóm lại, kết luận của sách đi ngược thói quen ăn uống truyền thống nên đòi hỏi người đọc phải cởi mở đón nhận nếu muốn áp dụng.

3. Hướng dẫn nhịn ăn khoa học – Jason Fung

 “Hướng dẫn nhịn ăn khoa học” của bác sĩ Jason Fung – nổi tiếng trong phong trào nhịn ăn gián đoạn. Ngay từ khi phát hành (2021), sách đã gây chú ý lớn, hiện nằm trong top sách Y học – dinh dưỡng bán chạy hàng tháng trên nhiều trang. Theo số liệu từ Tiki, riêng một kênh phân phối đã bán trên 520 cuốn “Hướng dẫn nhịn ăn khoa học”, chưa kể nhiều phiên bản tái bản khác cũng tiêu thụ hàng ngàn bản. Trên YouTube và các hội nhóm keto/IF Việt Nam, nội dung sách được review, tóm tắt rộng rãi – đặc biệt các chương về lợi ích nhịn ăn và các phương pháp nhịn ăn linh hoạt được cộng đồng chia sẻ nhiệt tình. Sách do Alpha Books ấn hành, NXB Thế Giới

(2021) và liên tục tái bản qua các năm. Bản bìa mềm, 352 trang. 

Lý do được quan tâm: Nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting – IF) trở thành trào lưu sức khỏe toàn cầu những năm gần đây, và trong 2025 nó vẫn “nóng”. Nhiều người Việt áp dụng IF để giảm cân, cải thiện đề kháng insulin, do đó cuốn sách hướng dẫn bài bản của Jason Fung nhận được sự quan tâm cao. Thời điểm này cũng cận hè – mọi người có xu hướng tìm cách giảm cân giữ dáng – nên việc nhịn ăn khoa học được tìm hiểu như một giải pháp. Cuốn sách của bác sĩ Fung, với uy tín của một chuyên gia điều trị béo phì, được xem như kim chỉ nam cho những ai muốn thử IF một cách an toàn. Các diễn đàn sức khỏe thường xuyên bàn luận sôi nổi về các mô hình nhịn ăn 16/8, 5:2, ăn cách ngày…, tất cả đều có trích dẫn từ cuốn sách, càng làm tăng độ phủ sóng của sách trong cộng đồng.

 

Điểm mạnh: Sách cung cấp một hướng dẫn đầy đủ và thực tế về phương pháp nhịn ăn: từ lịch sử, cơ chế khoa học cho đến cách thực hiện và các câu hỏi thường gặp. Ưu điểm là tác giả, bác sĩ Jason Fung đưa ra lý giải thuyết phục về tại sao nhịn ăn có lợi cho sức khỏe và ai sẽ hưởng lợi nhiều nhất. Sách phân loại các kiểu nhịn ăn (nhịn gián đoạn hàng ngày, nhịn 24-36 giờ, nhịn dài ngày) và hướng dẫn chi tiết những việc nên/không nên khi nhịn ăn. Đặc biệt, sách giải đáp rất nhiều thắc mắc thực tiễn: điều gì xảy ra với cơ thể khi bắt đầu nhịn, cách theo dõi tiến triển, làm sao giảm tác dụng phụ,

v.v.. Ngoài ra, sách còn có sự đóng góp của Jimmy Moore – một người từng giảm hàng chục cân nhờ keto & fasting – nên giọng văn gần gũi, động viên người đọc vượt qua thách thức. Tổng thể, cuốn sách vừa đầy đủ kiến thức khoa học vừa có tính ứng dụng cao, giúp độc giả tự tin áp dụng nhịn ăn để giảm cân và cải thiện sức khỏe.

Điểm hạn chế: Phương pháp nhịn ăn đòi hỏi tính kỷ luật, nên một số người đọc có thể thấy nội dung sách không dễ khi thực hành. Mặc dù sách có chương “Ai không nên nhịn ăn?” cảnh báo đối tượng không phù hợp, nhưng một số độc giả có thể tự ý thử nhịn ăn không đúng cách. Bên cạnh đó, sách tập trung nhiều vào lợi ích giảm cân và tiểu đường (vì đối tượng chính là bệnh nhân béo phì, tiểu đường type 2), có phần ít nói về các nhóm khác nên độc giả khỏe mạnh cần chắt lọc thông tin phù hợp.

4. Ăn gì không chết – Michael Greger, Gene Stone

Tác giả & Xuất bản: Sách được vietes bởi bác sĩ Michael Greger – chuyên gia dinh dưỡng nổi tiếng người Mỹ – và đồng tác giả Gene Stone. Sách do NXB Trẻ phát hành bản tiếng Việt (2018), bìa mềm 776 trang.

Nguồn thảo luận: Ngay khi đại dịch Covid-19 bùng phát, cuốn sách này đượ c nhắc đến nhiều trên báo chí như VnExpress, Tuổi Trẻ… trong danh mục sách giúp nâng cao sức đề kháng. Cho  tới nay, Ăn gì không chết vẫn là cuốn sách gối đầu của nhiều gia đình quan tâm phòng bệnh qua dinh dưỡng. Trên các nhóm Facebook về ăn chay, thực dưỡng, các nguyên tắc “Daily Dozen” (12 thực phẩm nên ăn mỗi ngày) của Dr. Greger được chia sẻ rộng rãi. Sàn TMĐT như Tiki, Fahasa luôn xếp sách này vào top bán chạy về sức khỏe.

Lý do được quan tâm: Việt Nam đang đối mặt với gia tăng bệnh không lây nhiễm (tiểu đường, ung thư, tim mạch). Cuốn sách cung cấp đúng thứ độc giả cần: giải pháp dinh dưỡng cho 15 nguyên nhân tử vong hàng đầu. Ngoài ra, bác sĩ Greger có kênh thông tin NutritionFacts được giới trẻ Việt theo dõi, tạo hiệu ứng lan tỏa cho cuốn sách. Độc giả bị hấp dẫn bởi lời hứa hẹn qua tựa đề – ăn uống đúng cách để “không chết” sớm vì bệnh tật.

Điểm mạnh: Sách được viết bởi bác sĩ uy tín dựa trên hàng ngàn nghiên cứu y khoa, nhưng diễn đạt hết sức đơn giản, sinh động. Mỗi chương tập trung vào một bệnh phổ biến và “bật mí” thực phẩm, lối sống giúp phòng trị bệnh đó. Ví dụ: gia đình có tiền sử ung thư tiền liệt tuyến thì nên bổ sung hạt lanh; người cao huyết áp được khuyên uống trà hibiscus; ăn thuần chay có thể chặn đứng tiến triển bệnh tim. Cuốn sách đưa ra câu trả lời rõ ràng cho những thắc mắc thường gặp về sức khỏe. Đặc biệt, Dr. Greger giới thiệu danh sách 12 thực phẩm nên dùng hàng ngày (“Daily Dozen”) rất hữu ích như một hướng dẫn thực tế. Văn phong hài hước, lồng ghép nhiều câu chuyện bệnh nhân khiến người đọc cảm thấy gần gũi và có động lực thay đổi thói quen xấu. Không ngạc nhiên khi sách lọt Top bán chạy của New York Times và được đông đảo độc giả Việt yêu thích.

Hạn chế: Dung lượng sách lớn và chứa lượng thông tin khổng lồ, có thể gây choáng ngợp cho người đọc phổ thông. Mặc dù tác giả đã cố gắng đơn giản hóa, nhưng việc trình bày nhiều nghiên cứu khoa học liên tiếp đôi lúc khiến độc giả mất tập trung. Cuốn sách chủ yếu tập trung vào chế độ ăn thuần thực vật; những ai không có ý định ăn chay có thể thấy khó áp dụng toàn bộ lời khuyên. Ngoài ra, do Dr. Greger rất nhiệt thành với chủ đề, nên văn phong đôi chỗ hơi thiên về thuyết phục độc giả theo quan điểm của ông. Tuy nhiên, nhìn chung đây vẫn là một cẩm nang quý, chỉ cần người đọc lọc ra những gợi ý phù hợp nhất với bản thân để làm theo.

6. Eat Clean – Ăn Sạch Sống Khỏe – Emma Phạm

Tác giả & Xuất bản: Sách do Emma Phạm – một Health Coach người Việt – viết dựa trên kinh nghiệm huấn luyện dinh dưỡng của mình. Phát hành bởi I Love Cookbook, NXB T hế Giới năm 2021. Sách in (224 trang màu) kèm sổ tay thực đơn.

Nguồn thảo luận: Eat Clean – Ăn Sạch Sống Khỏe ngay khi ra mắt đã đứng đầu nhiều bảng xếp hạng sách làm đẹp và tái bản rất nhanh sau đó. Sách vẫn thường xuyên được nhắc đến trong group Facebook “Eat Clean – Cộng đồng ăn sạch sống khỏe Việt Nam” (nhóm >300.000 thành viên do chính Emma Phạm quản lý). Trên Tiki, sách được bán kèm trong combo cùng các sách ăn healthy khác và nhận nhiều đánh giá tích cực (5★). 

Lý do được quan tâm: Eat Clean không còn là trào lưu mới, nhưng vẫn là xu hướng ăn uống được nhiều người ưa chuộng để giảm cân và tăng cường sức khỏe. Đặc biệt với giới trẻ công sở – thời điểm mùa hè khiến nhu cầu giữ dáng, đẹp da tăng cao – thì việc “ăn sạch” là lựa chọn hàng đầu. Cuốn sách của Emma Phạm như một hướng dẫn từ cơ bản đến nâng cao cho người muốn bắt đầu Eat Clean đúng cách. Hơn nữa, tác giả là người Việt nên hiểu khẩu vị và hoàn cảnh nội trợ của các gia đình Việt, sách vì thế gần gũi thực tế hơn so với sách Eat Clean nước ngoài.

Điểm mạnh: Sách giải đáp hầu hết các thắc mắc thường gặp về phương pháp Eat Clean một cách cụ thể, dễ hiểu. Ví dụ: Ăn sạch có phải ăn kiêng kham khổ? Có dành cho mẹ bầu, người bận rộn không?… Tất cả được làm rõ với hướng dẫn chi tiết để áp dụng cho cả gia đình (có mục riêng cho người đi làm, mẹ nuôi con nhỏ, người cao tuổi). Cuốn sách xây dựng thực đơn mẫu, mẹo chọn thực phẩm và tới 8 gợi ý món Eat Clean cho mâm cơm nhà rất thiết thực. Đặc biệt, tác giả đưa ra các ví dụ người thật việc thật mà chị đã huấn luyện – nhiều người khỏi bệnh gan nhiễm mỡ, dạ dày, gout, tiểu đường… nhờ ăn sạch đúng cách. Văn phong của Emma Phạm được khen ngợi là duyên dáng, dễ hiểu, truyền cảm hứng nhưng vẫn khoa học, khách quan. Thêm vào đó, uy tín của tác giả (tốt nghiệp Viện Dinh dưỡng tích hợp New York, điều hành cộng đồng Eat Clean lớn) khiến độc giả rất tin tưởng.

Hạn chế: Một rủi ro khi theo chế độ Eat Clean là nếu hiểu sai có thể thiếu hụt dinh dưỡng. Ngay trong sách, Emma cũng cảnh báo thực hiện sai cách thì Eat Clean có thể gây hại. Do đó, độc giả cần đọc kỹ hướng dẫn, không nên tự ý cắt bỏ nhóm chất cần thiết. Ngoài ra, sách chủ yếu đề cập thực đơn và nguyên liệu ở thành thị; và có thể khó tìm một số thực phẩm “healthy” ngoại nhập. Một điểm trừ nhỏ là sách in màu đẹp nhưng giá khá cao so với mặt bằng, có thể làm giới học sinh sinh viên e dè. Dù vậy, nội dung giá trị của sách hoàn toàn xứng đáng để đầu tư cho sức khỏe.

7. Chế độ ăn trường thọ – Valter Longo

Cuốn sách của Tiến sĩ Valter Longo đã tạo tiếng vang tại Việt Nam từ khi ra mắt (2021) nhờ nội dung kết hợp dinh dưỡng và khoa học lão hóa. Cuốn sách nhanh chóng lọt Top 100 sách Y học bán chạy hàng tháng trên Fahasa. Đặc biệt, trong dịp hội sách giữa năm, hơn 650 bản “Chế độ ăn Trường thọ” đã được bán ra trên Tiki trong một đợt khuyến mãi – cho thấy sự quan tâm lớn của độc giả. Trên VTV và một số báo mạng, các chuyên gia dinh dưỡng cao tuổi cũng nhắc tới “chế độ ăn trường thọ” như xu hướng đáng chú ý để sống khỏe, khiến cuốn sách được nhiều người tìm đọc.  

Lý do được quan tâm: Chủ đề sống khỏe sống thọ luôn “nóng”, đặc biệt với nhóm trung niên và cao tuổi. Nhiều độc giả Việt, sau khi trải qua đại dịch, càng quan tâm kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh, nên họ tìm đến chế độ ăn mà cuốn sách đề xuất. Trên mạng xã hội, các nhóm như “Sống thuận tự nhiên” hay “Thực dưỡng hiện đại” thảo luận tích cực về chế độ ăn chay, nhịn ăn gián đoạn định kỳ – đều là những điểm chính trong sách Longo – thu hút cả độc giả trẻ cũng quan tâm đến chống lão hóa sớm.

Điểm mạnh: Cuốn sách kết hợp nền tảng nghiên cứu khoa học vững chắc với hướng dẫn thực tiễn, mang đến một chiến lược dinh dưỡng toàn diện để kéo dài tuổi thọ. TS Longo giới thiệu “5 trụ cột của sự trường thọ” (nghiên cứu cơ bản về tuổi thọ, dịch tễ học, thử nghiệm lâm sàng, nghiên cứu người sống trăm tuổi, nghiên cứu hệ thống phức tạp) làm cơ sở xây dựng chế độ ăn của ông. Sách nêu rõ những điểm cốt lõi trong chế độ ăn trường thọ: ưu tiên thực phẩm gốc thực vật + cá (pescetarian), protein vừa phải, tối đa hóa chất béo tốt và carb phức, hạn chế đường và mỡ xấu, ăn trong khung giờ hẹp (11-12 giờ mỗi ngày), và thực hành nhịn ăn gián đoạn (FMD) định kỳ. Không chỉ về ăn, sách còn hướng dẫn chi tiết về vận động thể chất tối ưu cho tuổi thọ (như đi bộ nhanh mỗi ngày, tập sức bền và cơ bắp hợp lý). Ưu điểm lớn là mọi khuyến nghị đều dựa trên nghiên cứu mới nhất về sinh học phân tử và lão hóa, nhưng được trình bày dễ hiểu và kèm theo các công thức, thực đơn mẫu để độc giả áp dụng. Sách vừa mang tính khoa học vừa như cẩm nang sống khỏe lâu dài.

Điểm hạn chế: Chế độ ăn trường thọ mặc dù hiệu quả khoa học, nhưng có thể khá nghiêm ngặt đối với thói quen ăn uống phổ biến: việc chuyển sang chủ yếu ăn rau củ, cá, giảm thịt, đường, giới hạn giờ ăn… đòi hỏi ý chí và sự điều chỉnh lớn trong lối sống. Một số độc giả phản ánh khó áp dụng đủ tất cả khuyến nghị cùng lúc (ví dụ nhịn ăn 5 ngày theo FMD cần giám sát chuyên gia). Hơn nữa, cơ địa và văn hóa ẩm thực mỗi người khác nhau – chế độ ăn chung có thể không hoàn toàn phù hợp cho tất cả, do đó cần cá nhân hóa (điều mà sách dù có đề cập nhưng chưa thể bao quát hết trường hợp cá biệt). Dù vậy, những nhược điểm này không làm lu mờ giá trị cốt lõi – một phương pháp ăn uống giàu tiềm năng nâng cao tuổi thọ dựa trên bằng chứng khoa học tiên tiến.

8. Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim – Joel Fuhrman

Tác giả & Xuất bản: là cuốn sách của Joel Fuhrman – bác sĩ Mỹ nổi tiếng với phương pháp “Nutritarian” (dinh dưỡng toàn diện). Sách do AlphaBooks mua bản quyền, NXB Dân Trí ấn hành năm 2022 (bìa mềm, 548 trang).

Nguồn thảo luận: Sách được giới thiệu trong một số bài đăng về sức khỏe tim mạch trên báo Dân trí, và của Medinsights và AlphaBooks. Tiki cho biết sách đạt đánh giá 5★ từ độc giả và bán khá chạy. Trong tháng 5, nhiều bài viết trên Sức Khỏe & Đời Sống nhắc đến triết lý dinh dưỡng của Joel Fuhrman, gián tiếp quảng bá cho cuốn sách.

Lý do được quan tâm: Bệnh tim mạch là sát thủ số một ở Việt Nam hiện nay. Cuốn sách này thu hút vì hứa hẹn “đánh bại bệnh tim” bằng chế độ ăn. Độc giả – đặc biệt người trung niên, cao tuổi hoặc có người thân bệnh tim – tìm đến sách như một giải pháp bổ trợ không thuốc men. Thêm vào đó, tên sách “ngại gì bệnh tim” tạo cảm giác lạc quan, dễ tiếp cận hơn so với các sách y khoa hàn lâm. Bác sĩ Joel Fuhrman cũng từng được biết đến qua sách “Ăn để sống” và chương trình PBS, do đó cộng đồng sức khỏe tự nhiên Việt Nam tin tưởng. 

Điểm mạnh: Cuốn sách cung cấp một chương trình dinh dưỡng chi tiết để phòng và đảo ngược bệnh tim dựa trên bằng chứng lâm sàng. Fuhrman đưa ra công thức ăn uống GBOMBS (Greens, Beans, Onions, Mushrooms,

Berries, Seeds – rau xanh, đậu, hành, nấm, quả mọng, hạt) rất dễ nhớ để độc giả tăng cường các thực phẩm này hàng ngày. Sách giải thích rõ cơ chế vì sao chất xơ, vi chất trong rau củ quả giúp làm sạch động mạch, ngược lại chất béo và muối dư thừa gây hại ra sao. Nhiều bệnh nhân tim mạch sau khi áp dụng chế độ “dinh dưỡng lành mạnh” đã giảm được thuốc huyết áp, cholesterol – các câu chuyện này được nêu trong sách làm dẫn chứng đầy thuyết phục. Văn phong của Joel Fuhrman súc tích, mang tính bác sĩ tư vấn: ông liệt kê cả danh sách thực phẩm nên ăn/kiêng ăn cụ thể, kèm một số công thức món ăn để người đọc triển khai ngay. Với những người nghiêm túc muốn tránh phẫu thuật tim, đây là kim chỉ nam quý giá.

Hạn chế: Chế độ ăn Fuhrman đề xuất khá nghiêm ngặt: không muối, dầu; hạn chế tối đa thịt, sữa; chủ yếu rau củ, trái cây. Điều này tuy tốt cho tim nhưng khó thực hiện lâu dài với đa số người Việt vốn quen khẩu vị mặn mà, thức ăn nhiều đạm. Do đó, sách phù hợp nhất cho những ai có quyết tâm cao hoặc được bác sĩ theo dõi hướng dẫn. Ngoài ra, Joel Fuhrman là người ủng hộ mạnh mẽ việc ăn chay nên quan điểm trong sách thiên về thực vật, có thể không đồng thuận với ý kiến của một số chuyên gia khác. Dù vậy, giá trị của sách trong việc định hướng dinh dưỡng phòng bệnh tim là không phủ nhận.

8. Sống mạnh khỏe nhờ ăn uống – Lê Duyên Hải

Sách do Lê Duyên Hải biên soạn, thuộc tủ sách sức khỏe Pandabooks, cấp phép bởi NXB Phụ Nữ Việt Nam. Phiên bản mới nhất (312 trang, khổ 14.5×20.5cm) tái bản năm 2025.

Nguồn thảo luận: Cuốn sách được quảng bá trên trang chủ Pandabooks và các nhà sách trực tuyến (Tiki, Nhân Văn). Thư viện Khoa học Tổng hợp Hải Phòng cũng giới thiệu sách này đến bạn đọc trên mạng xã hội, nhấn mạnh tầm quan trọng của ăn uống hợp lý cho cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh. Trong tháng 4, khi Ngày Sức khỏe Thế giới vừa qua, nhiều diễn đàn đã trích dẫn lời khuyên dinh dưỡng từ sách.  

Lý do được quan tâm: Cuốn sách cập nhật kiến thức dinh dưỡng khoa học theo từng độ tuổi, rất hợp mối quan tâm hiện nay về phòng bệnh qua chế độ ăn. Cuốn sách như một cẩm nang tổng quát, dễ hiểu cho người bận rộn muốn ăn uống lành mạnh để ngừa các “bệnh hiện đại” do dư thừa dinh dưỡng gây ra như béo phì, cao huyết áp, tiểu đường.

Điểm mạnh: Sách trình bày rõ ràng, dễ hiểu về các nhóm chất dinh dưỡng cơ bản và vai trò từng loại thực phẩm. Nội dung thực tiễn với hướng dẫn ăn uống theo mùa, theo lứa tuổi và tình trạng sức khỏe (trẻ em, người trưởng thành, người cao tuổi đều có khuyến nghị riêng). Đặc biệt, tác giả đưa ra các nguyên tắc kết hợp thực phẩm và cảnh báo những thực phẩm kỵ nhau cần tránh – kiến thức rất hữu ích trong bối cảnh bữa ăn gia đình Việt ngày càng đa dạng. Văn phong gần gũi, không nặng thuật ngữ giúp người đọc phổ thông dễ dàng áp dụng vào thực đơn hàng ngày.

Hạn chế: Do bao quát nhiều chủ đề dinh dưỡng, cuốn sách mang tính nhập môn tổng quát nên thiếu chiều sâu ở một số phần. Những độc giả đã có hiểu biết về dinh dưỡng có thể thấy nội dung khá cơ bản. Sách thiên về khuyến nghị dinh dưỡng truyền thống và chưa đề cập nhiều đến các chế độ ăn kiêng thịnh hành (như keto, thực dưỡng hiện đại…). Vì vậy, ai tìm kiếm những xu hướng ăn uống mới mẻ có thể chưa thỏa mãn. Ngoài ra, sách tập trung kiến thức khoa học chuẩn mực, đôi chỗ văn phong hơi khô khan, ít ví dụ minh họa sinh động.

9. Không có gì quý hơn sức khỏe – GS. Nguyễn Lân Dũng  

 Tác giả & Xuất bản: Cuốn sách do Giáo sư Nguyễn Lân Dũng (Nhà giáo Nhân dân, chuyên gia sinh học) biên soạn, tập hợp kiến thức và lời khuyên của nhiều bác sĩ. Phát hành bởi NXB Lao động, năm 2023 (244 trang). 

Nguồn thảo luận: Được giới thiệu trên chương trình “Cuốn sách tôi chọn” của Truyền hình Quốc hội và một số báo điện tử cuối năm 2023. Câu nói tâm đắc “Người khỏe mạnh thì ước mơ trăm thứ, người đau yếu chỉ ước một điều là sức khỏe” được trích dẫn rộng rãi khi quảng bá sách. Sách được nhắc đến trên mục đời sống của nhiều báo (Gia đình & Xã hội, Sức khỏe & Đời sống…) như một cuốn cẩm nang sức khỏe mọi người nên đọc. Trên các nhà sách online, sách đạt đánh giá 5★ nhờ văn phong dễ hiểu và giá thành phải chăng. Lý do được quan tâm: “Không có gì quý hơn sức khỏe” – đánh trúng tâm lý độc giả sau đại dịch: sức khỏe là tài sản vô giá. Cuốn sách ra đời đúng lúc nhiều người dân nhận ra cần ưu tiên chăm sóc thân thể. Ngoài ra, tên tuổi GS. Nguyễn Lân Dũng (một người có uy tín khoa học và hay xuất hiện trên truyền hình) khiến độc giả tin cậy và tò mò những lời khuyên trong sách.

Điểm mạnh: Sách bao quát nhiều mặt của sức khỏe đời sống: từ dinh dưỡng, vận động, đến giữ gìn tinh thần. Các lời khuyên ngắn gọn, thực tế, dễ áp dụng ngay. Ví dụ, sách hướng dẫn chế độ ăn “4 giảm 4 tăng” (giảm đường muối mỡ rượu, tăng rau quả vận động nghỉ ngơi), hay mẹo chọn thực phẩm sạch hàng ngày. Văn phong mạch lạc, có dẫn nguồn từ báo chí chính thống và khuyến cáo của Bộ Y tế nên độ tin cậy cao. Đặc biệt, GS. Lân Dũng lồng ghép nhiều mẩu chuyện vui, câu nói ý nghĩa về sức khỏe, tạo cảm hứng tích cực cho người đọc. Cuốn sách giống như một cẩm nang y tế gia đình bỏ túi, rất phù hợp làm quà tặng cho ông bà, cha mẹ – những người không có thời gian nghiên cứu sâu nhưng cần hiểu biết cơ bản để tự bảo vệ mình.

Hạn chế: Do phạm vi sách rất rộng (sức khỏe tổng quát) nên mỗi chủ đề chỉ đề cập ở mức độ sơ lược. Những ai muốn tìm hiểu chuyên sâu (ví dụ dinh dưỡng trị bệnh tiểu đường, hay tập luyện cho người đau lưng…) sẽ không được hướng dẫn cụ thể trong sách này. Ngoài ra, một số thông tin có thể nhiều người đã biết (như “không nên hút thuốc lá, uống nhiều rượu”); với độc giả trẻ hoặc am hiểu thì nội dung chưa đủ mới mẻ. Sách được biên soạn bởi chuyên gia sinh học chứ không phải bác sĩ y khoa, nên phần về bệnh tật chủ yếu tổng hợp từ nguồn thứ cấp – dừng ở mức hiểu để phòng tránh, chứ không chuyên sâu trị liệu.

10. Dinh dưỡng học bị thất truyền –Vương Đào

Tác giả & Xuất bản: Sách của Vương Đào – một y sư kết hợp Đông và Tây y với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Trung Quốc. Bản dịch tiếng Việt do Huy Hoàng phát hành lần đầu năm 2021 (NXB Dân Trí). Sách in (456 trang).

Nguồn thảo luận: Cuốn sách được xếp hạng trong Top 10 sách dinh dưỡng bán chạy trên Tiki tháng 5/2025. Trong cộng đồng những người yêu thích y học cổ truyền, sách được truyền tay vì đưa ra góc nhìn thú vị về thực dưỡng. Một số nhà thuốc Đông y và phòng khám dinh dưỡng còn giới thiệu sách cho bệnh nhân như tài liệu tham khảo.

Lý do được quan tâm: Tên sách “học thuyết dinh dưỡng bị thất truyền” gợi sự tò mò cho độc giả – như thể có bí quyết xưa cũ nay được khai mở. Thực tế, sách tổng hợp các kiến thức dinh dưỡng từ Đông y cổ truyền (âm dương,

thực phẩm tính hàn nhiệt) kết hợp với nghiên cứu hiện đại. Khi xu hướng ăn theo thực dưỡng quay trở lại, cuốn sách cung cấp thêm luận cứ cho việc dùng thực phẩm như thuốc. Độc giả mắc các bệnh mãn tính tìm đến sách với hy vọng tìm thực đơn hỗ trợ chữa bệnh, vì sách hứa hẹn “dinh dưỡng đẩy lùi bệnh tật”.

Điểm mạnh: Sách liệt kê rõ những thực phẩm nên ăn và không nên ăn đối với từng nhóm bệnh, dựa trên kinh nghiệm lâm sàng lâu năm của tác giả. Ví dụ, Vương Đào chỉ ra người bệnh dạ dày nên kiêng món gì, người bị viêm khớp nên bổ sung món gì – rất thực tiễn cho độc giả. Cách tiếp cận Đông-Tây y kết hợp giúp người đọc hiểu cơ chế bệnh theo cả hai nền y học, từ đó thuyết phục hơn trong việc thay đổi ăn uống. Văn phong sách dễ hiểu, có nhiều giai thoại Đông y thú vị đan xen, khiến việc đọc không bị khô khan. Sách cũng trích dẫn các nghiên cứu khoa học hiện đại để minh chứng cho kiến thức cổ truyền, giúp độc giả tăng lòng tin. Nhiều người sau khi đọc đã kiểm nghiệm một số mẹo dinh dưỡng và nhận thấy hiệu quả cải thiện sức khỏe, nên uy tín sách được truyền miệng cao.

Hạn chế: Là một thầy thuốc Đông y, tác giả đôi khi sử dụng các khái niệm âm – dương, hàn – nhiệt khó hiểu với độc giả phổ thông. Một số luận điểm trong sách (như nhóm máu liên quan đến tiêu hóa, hay “thực phẩm mang năng lượng khí”) có thể bị người đọc khoa học hoài nghi. Sách dịch đôi chỗ còn chưa mượt, thuật ngữ chuyên môn chưa nhất quán giữa Đông và Tây y. Ngoài ra, cần lưu ý rằng đây không phải tài liệu y khoa chính thống, người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị để chạy theo các phương pháp dinh dưỡng thay thế mà sách nêu. Sách phù hợp để tham khảo bổ sung kiến thức, nhưng khi áp dụng cần có hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng.

 

10 cuốn sách trên đây – từ công trình khoa học kinh điển đến cẩm nang thực hành hiện đại – đều xoay quanh mục tiêu chung: giúp độc giả ăn uống lành mạnh để sống khỏe hơn. Việc chúng được quan tâm đặc biệt cho thấy xu hướng đề cao dinh dưỡng phòng bệnh đang trở thành trọng tâm. Mỗi cuốn sách có thế mạnh riêng: sách thì cung cấp kiến thức nền tảng khoa học, sách thì đưa ra phương pháp cụ thể dễ áp dụng. Tuy nhiên, không cuốn nào là “đũa thần” cho mọi vấn đề sức khỏe. Độc giả nên kết hợp kiến thức từ sách với lắng nghe cơ thể mình, và nếu cần hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế. Như lời nhắn nhủ của một số tác giả: “Hãy để thức ăn là thuốc” – biết lựa chọn thực phẩm đúng cách chính là chìa khóa xây dựng một cuộc sống khỏe mạnh, trường lâu!